Puppy bijten leren begrijpen: wat je pup je vertelt en wat jij kunt doen

Door Lianne en Jamie, Hondentrainingscentrum Lianne

Je pup woont een paar weken bij je en je handen zitten vol kleine gaatjes. Hij hapt naar je vingers, hangt aan je broekspijp en bijt in alles wat beweegt. Herkenbaar? Dan ben je zeker niet de enige. Op onze hondenschool zien we het elke week in de puppyles, al bijna 30 jaar.

Het goede nieuws: bijten hoort bij pups. Het is geen ondeugd en geen teken dat je een agressieve pup hebt. Het is een uiting, en daar kun je veel mee. In dit artikel lees je waarom je pup bijt, wat hij daarmee eigenlijk probeert te zeggen, en hoe je hem stap voor stap leert om jouw handen met rust te laten.

Waarom bijt een puppy?

Een pup bijt bijna nooit om je pijn te doen. In onze puppycursus stellen we daarom altijd eerst de vraag: waarom bijt hij? Dit zijn de tien redenen die we steeds weer tegenkomen.

1. Overprikkeling: te veel indrukken en te weinig slaap.
2. Niet kunnen winnen: een spel waarin hij nooit wint, frustreert.
3. Angst: iets of iemand komt te dichtbij.
4. Verveling: te weinig te doen voor zijn hoofd.
5. Aandacht: bijten levert een reactie op, ook als die boos is.
6. Pijn: zijn tanden wisselen.
7. Grenzen opzoeken: hoe ver kan ik gaan?
8. Aftasten: hoe voelt en proeft dit?
9. Frustratie: hij kan ergens niet bij en bijt in wat het dichtstbij is.
10. Agressie: bij pups zeldzaam, en bijna altijd aangekondigd met grommen.

Drie daarvan zien we bij pups het vaakst.

Overprikkeling. Je pup krijgt de hele dag nieuwe indrukken te verwerken. Daar heeft hij zo’n 20 uur slaap per dag voor nodig, en dan echte slaap: in een bench met een kleed erover, het liefst in een rustige ruimte, zoals je ook een baby laat slapen. Loopt je pup je overal achterna? Laat hem dan in de bench slapen. Pas als hij met het deurtje open rustig blijft liggen, kun je kijken of hij ook daarbuiten tot rust komt. Dat kan zomaar het hele eerste jaar duren.

Niet kunnen winnen. Stel je voor dat je een spel speelt met iemand die altijd wint. Op een gegeven moment haak je af, of je raakt gefrustreerd. Een pup ook. Laat hem bij een trekspel dus regelmatig winnen, anders komt die frustratie eruit in je handen of je kleding.

Aftasten. Net als een baby stopt een pup alles in zijn bek om te voelen hoe het smaakt en aanvoelt. Zorg voor genoeg kauwmateriaal, zodat je altijd iets hebt om te ruilen als hij iets pakt wat niet mag.

Wat je van bijtgedrag kunt leren

Bijten voelt als probleemgedrag, maar het kan ook een goede kant hebben. Je kunt het gebruiken in relatieopbouw.

Een tip van Lianne: ga samen knagen. Houd een kauwbot vast en laat je pup erop knagen. Zo wordt kauwen iets wat jullie samen doen, en voorkom je meteen prooinijd: dat je pup zijn kauwbot gaat verdedigen.

Tot welke leeftijd is bijten normaal?

De meeste pups bijten het meest tussen twaalf en zestien weken. Daarna neemt het geleidelijk af. Rond zes tot zeven maanden, als het tandenwisselen klaar is, hoort het grootste deel achter de rug te zijn.

Dat gaat niet vanzelf. Een pup die leert dat bijten iets oplevert, blijft het ook na zijn puppytijd doen. Daarom loont het om er vanaf de eerste dag rustig en consequent mee om te gaan.

Kijk ook altijd of jouw pup is grootgebracht met broertjes, zusjes en zijn moeder. Heeft je pup dat in het nest gemist, dan kan het bijten erger zijn, omdat hij nooit een bijtrem heeft aangeleerd. Neem dan snel contact met ons op zodat we je daarbij kunnen helpen.

Je pup bijt in je handen of voeten: zo reageer je

Straffen werkt niet. Wat wel werkt, is je pup laten merken dat bijten het spel stopt en dat kauwen op het juiste materiaal wel leuk is.

1. Wees hem voor. Zorg dat er altijd iets kauwbaars binnen handbereik ligt. Merk je dat hij opgewonden raakt, geef hem dan alvast iets om op te kauwen, nog voordat hij bijt.
2. Bijt hij toch? Stop het spel. Houd je hand stil of haal hem rustig weg, zonder te gillen of te trekken. Draai je tien tot twintig seconden af. Geen aandacht betekent: dit spel werkt niet.
3. Bied iets anders aan. Geef hem een kauwsnack of speeltje en prijs hem rustig als hij daarop gaat kauwen. Zo leert hij wat wel mag.
4. Bijt hij aan je voeten of broekspijpen? Sta stil. Bewegende voeten zijn voor een pup een uitnodiging tot jagen. Zodra je stilstaat, is het spel minder leuk. Leid hem daarna af met iets om op te kauwen.
5. Houdt hij niet op? Gun hem rust. Een pup die blijft doorgaan, is vaak oververmoeid. Breng hem naar zijn bench of rustplek, niet als straf, maar zodat hij tot rust kan komen.
6. Doe het met het hele gezin hetzelfde. Reageert de een wel en de ander niet, dan leert je pup dat het soms toch werkt. Spreek samen af hoe je reageert, ook met de kinderen.

Wat we in de puppycursus het vaakst zien: eigenaren die boos worden op hun pup. Dat kan twee kanten op vallen. Of je pup geeft het op en doet wat hij moet doen, of hij blijft het steeds opnieuw proberen. Wat het beste werkt, is rustig blijven en duidelijk aangeven dat dit niet mag.

Wij raden daarom aan om in huis een lijn en halsband aan je pup te laten. Dat kun je snel oppakken, zodat je rustig en duidelijk een grens kunt stellen. En hij kan dan niet bij je handen (als je het einde van de lijn pakt). Daarna is vooral belangrijk dat je het verkeerde gedrag voorkomt. Krijgt je pup tig keer de kans om het fout te doen, dan leert hij er niets van. Zo voorkom je dat:

1. Begeleid je pup naar zijn mand en geef hem daar iets lekkers.
2. Komt hij eruit, stuur hem dan nog een keer terug en geef hem duidelijk toestemming om daar iets te doen, bijvoorbeeld kauwen (zorg wel dat hij een alternatief heeft voor het bijten, zeg dus niet zomaar nee, foei, mag niet, maar laat hem weten wat hij wel mag/moet doen)
3. Komt hij er een derde keer uit, zorg dan dat hij het een vierde keer niet meer kan. Zo voorkom je dat hij het tig keer verkeerd doet.

Blijft je pup vervelend, dan heeft hij vooral rust nodig. Laat hem slapen in zijn bench. Dat is geen straf, zolang je het rustig doet. Pak hem niet bij zijn nekvel om hem erin te zetten, maar leg iets lekkers in de bench en laat hem er zelf in gaan.

Zet hij het dan op een gillen? Dan weet je meteen dat hij eigenlijk heel moe is. Ga naast de bench zitten en dek hem af, zodat hij jou niet ziet. Stel hem gerust tot hij tien minuten stil is, en laat het daar dan bij. Lukt dit niet, neem dan contact met ons op voor een een-op-een training of een benchtraining.

Zoomies (gekke 5 minuten): waarom je pup ’s avonds ineens wild wordt?

Veel eigenaren herkennen het: overdag gaat het prima, maar ’s avonds rent je pup als een gek door de kamer en bijt hij in alles. Dit heet in de volksmond het heksenuurtje.

Meestal zit er oververmoeidheid achter. Je pup heeft een drukke dag gehad en kan zelf niet meer schakelen naar rust. Wat helpt:

• Plan vaste slaapmomenten, ook overdag, en houd de avond rustig.
• Laat hem na het spelen of eten bewust tot rust komen in zijn bench.
• Geef hem iets om op te kauwen. Kauwen en likken helpen een pup om zichzelf te kalmeren.

Wat wij adviseren: kader je pup. Leg hem even vast aan een riempje bij jou in de buurt, in zijn eigen mandje, en geef hem daar iets lekkers, bijvoorbeeld een kauwsnack uit de Meegroei Box. Bied dat maximaal drie keer aan. Blijft hij druk, dan wijst dat meestal op overprikkeling, en dan is het tijd om te slapen.

Leg het lekkers in de bench of op zijn plekje, dek de plek af en blijf nog even bij hem. Pas als hij rustig is, ga je weg. Lukt dit niet, neem dan contact met ons op voor een een-op-een les of een benchtraining.

Tanden wisselen: als bijten ook pijn doet

Tussen ongeveer drie en zeven maanden wisselt je pup van gebit. Eerst komen de blijvende snijtanden, daarna de hoektanden en kiezen. Je ziet het aan kwijlen, soms een bloedvlekje op een speeltje, en een pup die aan alles wil kauwen.

In deze periode is kauwen geen gedragsprobleem maar een behoefte. Geef je pup daarom genoeg materiaal dat past bij zijn leeftijd. Niet te hard: harde botten en geweien kunnen een pupgebit beschadigen. Zachtere natuurlijke kauwsnacks en een kauwspeeltje uit de vriezer geven verlichting, net als bij een baby die tandjes krijgt.

Kauwen als uitlaatklep

Omgaan met bijtgedrag betekent niet dat je pup moet stoppen met zijn bek te gebruiken. Het betekent dat je hem leert waar hij zijn bek wel op mag zetten. Een pup die genoeg te kauwen heeft, hoeft minder in jouw handen te bijten.

Goed kauwmateriaal voor een pup is natuurlijk, zonder toevoegingen, en past bij zijn leeftijd en formaat. Wat een pup van tien weken aankan, is anders dan wat hij met vijf maanden nodig heeft. Wissel daarom af: zachter materiaal in het begin, steviger naarmate zijn gebit sterker wordt.

Precies daarvoor hebben we de Puppy Meegroei Box samengesteld. Natuurlijke kauwsnacks in genummerde weekzakjes, per week afgestemd op de leeftijd van je pup, voor kleine en voor medium tot grote rassen. Zo hoef je zelf niet uit te zoeken wat op welk moment past.

Wat je beter niet kunt doen

• Boos worden, straffen of tikken. Je pup begrijpt niet waarom, wordt onzeker of blijft het juist steeds opnieuw proberen. Rustig en duidelijk werkt beter.
• Spelen met je handen. Stoeien met je handen leert je pup dat handen speelgoed zijn. Speel altijd met een speeltje tussen jou en je pup.
• Altijd zelf winnen. Laat je pup bij een trekspel ook regelmatig winnen, anders raakt hij gefrustreerd.
• Gillen of wegrennen als hij bijt. Voor een pup is dat het leukste spel dat er is.
• Grommen afleren. Grommen is een waarschuwing. Een hond die niet meer mag grommen, slaat de waarschuwing over en bijt meteen.
• Te hard kauwmateriaal geven. Harde botten, geweien en te harde nylon kauwbotten kunnen een pupgebit beschadigen. Er bestaan wel speciale nylon puppybotten die je aan je pup kunt geven.
• Verwachten dat het in een week over is. Leren omgaan met bijtgedrag duurt weken tot maanden. Rustig en consequent blijven is belangrijker dan snel resultaat.
• Heeft je pup zijn kauwmateriaal nog niet op, laat het dan niet de hele tijd liggen, maar ruim het op en geef het op een later moment terug. Zo blijft het interessant en exclusief. Laat je het liggen, dan wordt het gewoon en verliest het zijn waarde.
• Nooit zomaar het kauwmateriaal uit de bek van je pup trekken. Hiermee kan je ontzettend snel prooinijd creëren bij je pup. Altijd ruilen voor iets van gelijke of hogere waarde. Sla je deze stap over, dan heb je binnen no time een bijtincident. Dit heeft niets te maken met dominantie of het recht van de sterkste. Hij heeft iets lekkers en wil dit niet zomaar afgeven. We noemen dit prooinijd.

Wanneer schakel je hulp in?

Bij de meeste pups is bijten een fase die overgaat. Neem wel contact op met een hondenschool of gedragstherapeut als:

• je pup na zeven maanden nog steeds hard bijt;
• het bijten samengaat met grommen, verstijven of een strakke blik;
• je pup zijn eten, speelgoed of plek fel verdedigt;
• er kinderen gewond raken, of jij bang wordt voor je eigen pup.

Dat is geen falen. Hoe eerder je hulp vraagt, hoe makkelijker het is om bij te sturen.

Bij Hondentrainingscentrum Lianne kun je terecht voor de puppycursus, een een-op-een training en benchtraining. Cursisten krijgen van ons ook het volledige stuk over bijtgedrag mee. Kijk op htclianne.nl of neem contact met ons op.

Veelgestelde vragen

Is het normaal dat mijn pup zo veel bijt? Ja. Bijten hoort bij de ontwikkeling van elke pup. Het is zijn manier om te spelen, te ontdekken en te leren hoe hard hij mag bijten. Maar het is aan ons om duidelijke grenzen aan te geven wat wel en wat niet kan.

Hoe lang duurt het voordat mijn pup stopt met bijten? Bij de meeste pups neemt het af vanaf een maand of vier, en is het grootste deel voorbij als het tandenwisselen klaar is, rond zes tot zeven maanden. Hoe consequenter je reageert, hoe sneller het gaat. Het is altijd raadzaam om bij ons een training over bijtgedrag bij pups te volgen. Die wordt regelmatig georganiseerd op onze hondenschool, kijk op htclianne.nl.

Moet ik “au” roepen als mijn pup bijt? Bij sommige pups werkt een kort, rustig geluid. Bij veel pups maakt een hoge gil het spel juist spannender. Het stoppen van het spel en je even afwenden werkt bij bijna elke pup.

Mijn pup bijt alleen ’s avonds. Hoe kan dat? Dat is bijna altijd oververmoeidheid, de zogenaamde zoomies. Zorg voor genoeg slaap overdag, houd de avond rustig en geef hem iets om op te kauwen. Een puppy groeit hard en alles is nieuw, dus hij moet veel verwerken. Laat je pup daarom veel slapen.

Welk kauwmateriaal is geschikt voor een pup? Natuurlijk kauwmateriaal zonder toevoegingen, dat past bij de leeftijd en het formaat van je pup. In het begin zachter, later steviger. Vermijd harde botten, geweien en hoeven. Wij hebben hiervoor een speciaal sterrensysteem in onze winkel. Kun je niet langskomen, stuur dan een mail naar info@htclianne.nl. We maken dan samen met jou een telefonische afspraak voor geschikt kauwmateriaal voor jouw pup.

Mijn pup gromt als hij bijt. Moet ik me zorgen maken? Grommen tijdens wild spel is bij pups vaak gewoon spelgeluid. Zie je daarbij een stijf lijf, een strakke blik of verdedigt hij iets, schakel dan hulp in van een hondenschool of gedragstherapeut. Leer je pup het grommen nooit af: het is zijn manier om te waarschuwen.

Over de schrijvers

Lianne is oprichter en mede-eigenaar van Hondentrainingscentrum Lianne in Moerstraten en traint al bijna 30 jaar honden en hun baasjes. Hondentrainingscentrum Lianne is aangesloten bij Martin Gaus Hondenscholen.

Jamie is mede-eigenaar en trainer bij Hondentrainingscentrum Lianne. Jamie geeft puppycursussen en begeleidt eigenaren een-op-een, ook bij bijtgedrag en benchtraining.

Samen geven ze puppycursussen en gedragsbegeleiding, en stellen ze de kauwsnacks van Het Snuffelhoekje samen.